مفهوم صلح و امنیت بین‌المللی در قرآن و منشور ملل متحد

صلح و امنیت بین‌المللی از مهم‌ترین دغدغه‌های جامعه‌ی جهانی و از بنیادی‌ترین پیش‌شرط‌های توسعه، عدالت و همزیستی مسالمت‌آمیز میان ملت‌ها به شمار می‌روند. قرآن کریم و منشور ملل متحد به‌ عنوان دو منبع تأثیرگذار در عرصه‌های دینی و حقوقی، هر یک از منظری خاص به تبیین مفهوم صلح و امنیت پرداخته‌اند. پژوهش حاضر با هدف بررسی تطبیقی مفهوم صلح و امنیت بین‌المللی در قرآن کریم و منشور ملل متحد و تحلیل نقاط اشتراک و افتراق این دو رویکرد انجام شده است. پرسش اصلی تحقیق این است که مبانی، اهداف و سازوکارهای تحقق صلح و امنیت در قرآن و منشور ملل متحد چه تفاوت‌ها و شباهت‌هایی دارند و این تفاوت‌ها چه تأثیری بر تحقق صلح پایدار در نظام بین‌الملل برجای می‌گذارند. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و تطبیقی و بر پایه‌ی منابع کتاب‌خانه‌ای انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که صلح در قرآن کریم مفهومی جامع و ارزش‌محور است که بر اصولی چون عدالت، کرامت انسانی، احترام متقابل، اخلاق، همزیستی مسالمت‌آمیز و نفی تجاوز استوار است. در مقابل، منشور ملل متحد صلح و امنیت بین‌المللی را عمدتا در چارچوب قواعد حقوقی، نهادهای بین‌المللی و سازوکارهای سیاسی برای پیشگیری از منازعات و حل‌وفصل مسالمت‌آمیز اختلافات تعریف می‌کند. نتایج پژوهش حاکی از آن است که هرچند منشور ملل متحد چارچوبی حقوقی برای حفظ صلح جهانی فراهم ساخته، اما کارآمدی آن در مواردی تحت تأثیر ملاحظات سیاسی و منافع قدرت‌های بزرگ قرار گرفته است. از این‌رو، تلفیق ارزش‌های اخلاقی و انسانی قرآن با سازوکارهای حقوقی منشور ملل متحد می‌تواند الگویی جامع‌تر و پایدارتر برای تحقق صلح و امنیت بین‌المللی ارایه کند.

The Concept of Peace and International Security in the Qur’an and the United Nations Charter

Abstract International peace and security are among the most significant concerns of the global community and constitute essential prerequisites for development, justice, and peaceful coexistence among nations. The Holy Qur’an and the Charter of the United Nations, as two influential sources in the religious and legal spheres, each explain the concepts of peace and security from a distinct perspective. This study aims to comparatively examine the concept of international peace and security in the Holy Qur’an and the United Nations Charter and to analyze the similarities and differences between these two approaches. The main research question explores the extent to which the foundations, objectives, and mechanisms for achieving peace and security differ or converge in the Qur’an and the United Nations Charter, and how these differences influence the realization of sustainable peace within the international system. This study uses a descriptive, analytical, and comparative approach based on library sources. The findings indicate that peace in the Holy Qur’an is a comprehensive, value-based concept founded on justice, human dignity, mutual respect, morality, peaceful coexistence, and the rejection of aggression. In contrast, the United Nations Charter primarily defines international peace and security through legal norms, international institutions, and political mechanisms designed to prevent conflicts and promote the peaceful settlement of disputes. The findings suggest that although the United Nations Charter has established a legal framework for maintaining international peace and security, its effectiveness has at times been influenced by political considerations and the interests of major powers. Therefore, integrating the Qur’an’s ethical and humanitarian values with the legal mechanisms of the United Nations Charter may provide a more comprehensive and sustainable model for achieving lasting international peace and security.