رابطه‌ی تجارت و رشد اقتصادی در افغانستان؛ شواهدی از الگوی ARDL

رابطه بین تجارت خارجی و رشد اقتصادی، به ویژه در کشورهای در حال توسعه، موضوعی بحث‌برانگیز است. تمرکز اصلی این مطالعه بررسی تأثیر واردات و صادرات بر رشد اقتصادی افغانستان در مقطع زمانی ۱۹۹۰ تا ۲۰۱۹ می‌باشد. در این تحقیق، از ضریب ARDL، آزمون مرزی (Bound Test) برای بررسی رابطه بلندمدت و روش Structural Breakpoint در مودل(ADF) استفاده شده است. نتایج تحلیل ARDL نشان می‌دهد که تجارت بین‌المللی در بلندمدت تأثیر مثبت و معناداری بر رشد اقتصادی افغانستان دارد (با سطح معنی‌داری ۵ درصد). در کوتاه‌مدت نیز، واردات و صادرات تأثیر مثبت و قابل توجهی بر گسترش اقتصادی افغانستان دارند. ضریب ECT با مقدار منفی ۲ نشان‌دهنده نرخ تعدیل مناسب به سمت تعادل بلندمدت بوده و وجود رابطه علّی و بلندمدت میان متغیرها را تأیید می‌کند. همچنین، مدل استفاده‌شده از برازش (goodness of fit) مناسبی برخوردار است و متغیرهای مستقل، توان بالایی در توضیح متغیر وابسته دارند، که این امر توسط ضریب تعیین تعدیل‌شده (Adjusted R-Square) به میزان ۹۰ درصد تأیید می‌شود. علاوه بر این، اجرای برنامه جایگزینی واردات می‌تواند اقدامی منطقی باشد. بر اساس نتایج تحقیق، دولت باید سرمایه‌گذاری بخش خصوصی را در صنایع مختلف افغانستان تشویق کند، زیرا واردات از دیگر کشورها باعث خروج بخش قابل توجهی از سرمایه مالی افغانستان شده است. همچنین، دولت باید موانع تجاری مانند تعرفه‌ها، سهمیه‌بندی‌ها و سایر محدودیت‌های تجاری را که مانع از جریان آزاد کالا و خدمات میان کشورها می‌شود، کاهش دهد.

Trade-Growth Relationship in Afghanistan: Evidence from an ARDL Model

The relationship between foreign trade and economic growth is contentious, especially in developing countries. The impact of imports and exports on Afghanistan's economic growth between 1990 and 2019 is the main topic of this study. Additionally, the study used the ARDL coefficient, the Bound test for a long-term association, and the Structural Breakpoint method of ADF for data stationarity. With statistical significance at the 5 percent level, the results of the ARDL study show that, over the long run, international trade significantly boosts economic growth. Meanwhile, the short-term outcome reveals that imports and exports significantly and favorably influence Afghanistan's economic expansion. However, the ECT coefficient (-2) indicates a convenient adjustment rate to long-run equilibrium and demonstrates the causality and long-term relationship among variables. Additionally, the model is fit, and the independent variables adequately explain the dependent variable, as evidenced by the adjusted R-Square of 90%. Furthermore, enacting an import substitution program would be a sensible move. Based on the study's results, the government should promote private sector investment in Afghanistan across various industries. Afghanistan's imports from other nations caused it to lose a significant chunk of its financial capital. In addition, governments should lessen trade barriers that prevent the free movement of goods and services between countries, such as tariffs, quotas, and other trade restrictions.